Samen werken aan beter specificeren en leveren

Betrouwbare productinformatie is de sleutel tot beter specificeren en leveren. Tijdens het Rendez-Vous Specificeren en Leveren op 23 april 2026 bij Forest Edge in Ede werd duidelijk dat juist daar de grootste opgave ligt. Ongeveer 70 specificatiedeskundigen en fabrikanten gingen met elkaar in gesprek over hoe zij beter kunnen aansluiten op elkaars praktijk. Ketenstandaard organiseerde de bijeenkomst samen met BNB en met inbreng van Vereniging FBS.

Centraal stond de vraag hoe specificeren en leveren beter op elkaar kunnen aansluiten. Dat klinkt eenvoudig, maar raakt aan veel onderdelen van het bouwproces: productinformatie, bestekken, prestaties, software, duurzaamheid, versiebeheer en de rol van de fabrikant als bron van actuele productdata.

Specificeren is in ontwikkeling

Het Rendez-Vous Specificeren en Leveren was geen klassieke STABU gebruikersdag. De bijeenkomst ging over het vak specificeren zelf. Wat vraagt de praktijk vandaag? Welke rol speelt productdata daarin? En hoe zorgen we dat specificatiedeskundigen en fabrikanten elkaar beter vinden?

Die verkenning begon al vóór de bijeenkomst. Bij de aanmelding vroegen we deelnemers hoe hun ideale wereld eruitziet. Wat hebben specificatiedeskundigen nodig om goed te kunnen specificeren? Wat hebben fabrikanten nodig om productinformatie actueel, correct en bruikbaar aan te leveren? En waar raken die wensen elkaar?

De antwoorden vormden de basis voor de plenaire start. Daarin werd duidelijk dat specificatiedeskundigen en fabrikanten soms vanuit een ander vertrekpunt kijken, maar in de kern veel van hetzelfde willen: minder ruis, minder dubbel werk en betere aansluiting tussen uitvraag, productinformatie en toepassing.

Praktijkervaring van BNB en Vereniging FBS

De samenwerking met BNB en Vereniging FBS gaf de bijeenkomst inhoudelijke scherpte. BNB, de beroepsvereniging voor bouwspecificatiedeskundigen, liet zien welke rol de specificatiedeskundige speelt in het ontwerp- en bouwproces: als verbinder tussen documenten, keuzes, partijen en processen. Vereniging FBS bracht de kant van fabrikanten in: organisaties die productinformatie beschikbaar stellen en willen dat die informatie correct wordt begrepen en toegepast.

Vanuit BNB was voorzitter Wilma Visser betrokken. Dennis Duffels, voorzitter van Vereniging FBS, vertegenwoordigde de fabrikanten. Marit de Groot van VDNDP deelde haar ervaring vanuit de dagelijkse praktijk van specificeren. Antoon Siebert van ZeeBoer belichtte de kant van productinformatie, PIM-software en de toepassing daarvan in de bouwsector.

Namens Ketenstandaard namen onder anderen Mynko van der Graaf, Gert Koutstaal en Eduard Beekhuizen de deelnemers mee in ontwikkelingen rond STABU, FPS, ETIM-FPS, het KIS Framework en betrouwbare productdata.

Van eigen beeld naar gezamenlijk gesprek

Na het plenaire deel gingen specificatiedeskundigen en fabrikanten uiteen in aparte groepen. Beide groepen kregen de opdracht om vijf boodschappen te formuleren: aan de andere groep én aan Ketenstandaard.

Die opzet werkte goed. Deelnemers konden eerst vanuit hun eigen praktijk scherp maken wat nodig is. Daarna kwamen de groepen weer bij elkaar om de uitkomsten te delen en te bespreken.

In die plenaire terugkoppeling werd zichtbaar waar de gezamenlijke opgave zit. Specificatiedeskundigen willen kunnen vertrouwen op actuele, volledige en eenduidige informatie. Fabrikanten willen dat hun productdata correct wordt geïnterpreteerd en gebruikt in de juiste context. Dat vraagt om meer dan het beschikbaar stellen van gegevens. Het vraagt om afspraken over structuur, bronhouderschap, actualiteit en toepassing.

De reacties op de werkvorm waren positief. Tegelijk kwam er een duidelijke wens uit de groep: een volgende bijeenkomst mag nog meer gemengd worden ingericht, zodat specificatiedeskundigen en fabrikanten directer met elkaar in gesprek gaan.

Productinformatie moet bruikbaar zijn

Een belangrijke uitkomst uit het plenaire gesprek was dat productinformatie niet alleen beschikbaar moet zijn. Ze moet betrouwbaar, vergelijkbaar, beheersbaar en toepasbaar zijn.

Voor specificatiedeskundigen betekent dit dat informatie past bij de manier waarop zij specificeren. Voor fabrikanten betekent het dat hun productkennis niet wordt teruggebracht tot losse kenmerken, maar in de juiste samenhang wordt gebruikt.

Een product staat in de praktijk zelden op zichzelf. De vervanging van één onderdeel kan gevolgen hebben voor de werking, prestatie of validatie van een compleet systeem. Juist daar werd een grens van de huidige manier van werken zichtbaar. Individuele producten zijn vaak goed te beschrijven. De samenhang tussen producten, systemen en systeemeisen vraagt om verdere ontwikkeling.

Prestaties, duurzaamheid en onderscheid

Ook de balans tussen uniformiteit en onderscheidend vermogen kwam duidelijk terug. Standaardisatie is nodig om producten objectief te kunnen vergelijken. Tegelijk willen fabrikanten ruimte houden om hun meerwaarde zichtbaar te maken.

Milieu- en duurzaamheidsdata werden daarbij nadrukkelijk genoemd. Denk aan MKI-scores, CO₂-data, circulariteit en biobased toepassingen. Deze gegevens worden belangrijker in het specificatieproces. Ze helpen om producten beter te vergelijken en bieden fabrikanten ruimte om inhoudelijk onderscheid te maken.

Daarmee kwam ook prestatiespecificatie in beeld. Specificeren gaat niet alleen over het benoemen van producten of kenmerken. Het gaat ook over wat een oplossing moet doen. Prestaties moeten daarom zo worden vastgelegd dat ze vergelijkbaar, controleerbaar en toepasbaar zijn.

FPS verbindt productdata met de specificatiepraktijk

FPS, Fabrikantgebonden Product Specificaties, kreeg tijdens de bijeenkomst een duidelijke rol. FPS werd besproken als schakel tussen de productinformatie van fabrikanten en de informatiebehoefte van specificatiedeskundigen.

Daarbij gaat het niet alleen om een productblad voor gebruik in het bestek. FPS verbindt meerdere ontwikkelingen die voor specificeren belangrijk zijn: STABU, ETIM, het Digitaal Product Paspoort en versiebeheer. Die samenhang maakt FPS relevant voor de volgende fase van specificeren.

Productinformatie moet beschikbaar zijn op het moment dat een bestek wordt opgesteld. Maar minstens zo belangrijk is dat informatie later nog herleidbaar is. Welke productinformatie gold op welk moment? Bij welke productversie? En binnen welke specificatiecontext?

Een belangrijk uitgangspunt is dat fabrikanten zelf de bron zijn van hun FPS-informatie. Zij kennen hun producten, wijzigingen en technische specificaties het beste. Als die informatie via Ketenstandaard beschikbaar wordt gesteld, geeft dat zekerheid dat de informatie volgens de afgesproken standaarden wordt ontsloten. Daarmee krijgen specificatiedeskundigen meer houvast bij het gebruik van fabrikantdata in het specificatieproces.

AI vraagt om betrouwbare brondata

Ook AI kwam aan bod. AI kan veel werk overnemen of versnellen, bijvoorbeeld bij zoeken, filteren, ordenen en het verwerken van repeterende taken. Dat kan specificatiedeskundigen en fabrikanten helpen.

Maar AI levert zelf geen betrouwbare data. De kwaliteit van AI-toepassingen blijft afhankelijk van de bronnen waarop ze zich baseren. Als de onderliggende informatie onvolledig, verouderd of niet goed gestructureerd is, neemt AI die zwakte mee.

Daarom blijft betrouwbare brondata nodig. Ketenstandaard kan daarin een belangrijke rol spelen door afspraken, standaarden en structuren te bieden waarmee productinformatie eenduidig beschikbaar komt. Fabrikanten blijven de bron van de inhoud. Ketenstandaard helpt om die informatie op een gestandaardiseerde manier bruikbaar te maken voor de keten.

KIS Framework, BIM en software

De plenaire uitkomsten sluiten aan bij de bredere ontwikkeling richting het KIS Framework (Ketenstandaard Informatie Structuur). KIS werd besproken als gedeelde informatiestructuur die bestaande standaarden verbindt en informatie door de levenscyclus heen consistenter maakt.

Voor specificatiedeskundigen en fabrikanten betekent dit dat productinformatie niet losstaat van eisen, prestaties, BIM, software-integratie en beheerinformatie. Informatie moet beter vindbaar, koppelbaar en herbruikbaar worden.

Ook zoekfunctionaliteit kwam aan bod. In de toekomst moet het makkelijker worden om te zoeken op prestaties of kenmerken, zodat zichtbaar wordt welke FPS’en of oplossingen passen bij een gevraagde specificatie. Daarvoor zijn goede data, duidelijke structuren en software nodig die daarop kan aansluiten.

Vakkennis blijft nodig

Naast data en techniek ging het ook over vakkennis. Deelnemers spraken hun zorg uit over de schaarste aan ervaren specificatiedeskundigen en de vraag hoe kennis beter kan worden overgedragen.

Onderwijs, cursussen, bewustwording en samenwerking met fabrikanten werden daarbij genoemd als mogelijke richtingen. Want beter specificeren is niet alleen een datavraagstuk. Het blijft vakwerk. Goede standaarden en betrouwbare productinformatie helpen, maar ze krijgen pas waarde als mensen weten hoe ze die informatie moeten beoordelen en toepassen.

Wat Ketenstandaard meeneemt

De bijeenkomst leverde geen besluitenlijst op. Dat was ook niet het doel. De waarde zat in het gesprek en in de richting die zichtbaar werd voor de verdere ontwikkeling van STABU, FPS, ETIM-FPS en KIS Framework.

Voor Ketenstandaard zit de kern vooral in de samenhang tussen product, systeem en prestatie. Productinformatie moet niet alleen kloppen op artikelniveau, maar ook bruikbaar zijn binnen een toepassing, systeem of prestatie-eis. Daarbij blijft betrouwbare en herleidbare fabrikantdata het uitgangspunt. Fabrikanten zijn de bron. Als hun informatie via Ketenstandaard beschikbaar wordt gesteld, geeft dat zekerheid dat die informatie volgens de afgesproken standaard wordt ontsloten.

Ook software speelt daarin een belangrijke rol. Specificatiedeskundigen moeten informatie beter kunnen vinden, vergelijken en toepassen op basis van kenmerken, prestaties en toepassingscontext. Dat vraagt om goed gestructureerde data én om verdere samenwerking tussen de partijen die specificeren, leveren, beheren en ondersteunen met software.

Vervolg

Wat vooral bleef hangen, is dat specificatiedeskundigen en fabrikanten elkaar nodig hebben. Fabrikanten beschikken over actuele productkennis. Specificatiedeskundigen hebben die kennis nodig in een vorm die klopt, bruikbaar is in het bestek en later nog herleidbaar blijft.

De bijeenkomst maakte duidelijk dat daar nog veel te winnen is, maar ook dat de bereidheid er is om samen verder te komen. De gekozen werkvorm hielp om belangen en verwachtingen scherp te krijgen. In een volgende bijeenkomst willen we specificatiedeskundigen en fabrikanten daarom nog directer met elkaar in gesprek brengen. Want beter specificeren en leveren begint niet bij méér informatie, maar bij informatie die in de praktijk werkt.